مسعود عليا*

با زنده‌ياد دكتر يگانه شايگان دو سال پيش در مؤسسة پژوهشي حكمت و فلسفه آشنا شدم. در آن زمان ايشان براي دانشجويان دورة دكتري مؤسسه، «فلسفة ارسطو» را تدريس مي‌كردند. در ميان تصاويري كه در اين مدت به عنوان يكي از دانشجويان دكتر شايگان در خاطرم نقش بسته است، يك تصوير جلوة درخشان‌تري دارد. قرار بود كه هر كدام از دانشجويان كلاس مقاله اي بنويسند و در پايان ترم به دست ايشان برسانند. من نيز چنين كردم، و چند هفته بعد همگي به منزل ايشان رفتيم و خانم دكتر شايگان كه مقاله‌ها را خوانده بودند، آنها را به ما برگرداندند. بعد از آن ديدار وقتي مقاله‌ام را نگاه كردم، چيزي ديدم كه در همة ايام دانشجويي‌ام نظيرش را كم‌تر ديده‌ام: يادداشت‌ها، اشاره‌ها، پرسش‌ها، تشويق‌ها انتقادها، ارجاعات و ملاحظات فراواني در حاشية صفحات نوشته‌ام درج شده بود كه از خواندني دقيق، مقرون به صبر و حوصله و از سر توجه نشان داشت ، و حس احترام و قدرداني را در مخاطب بيدار مي‌كرد.

اين خاطره شايد چندان هيجان ‌انگيز و نظر‌انگيز نباشد؛ اما وقتي از منظري ديگر به ماجراي اين مقاله نگاه مي‌‌كنم، آن را «نشانه»‌اي مي‌‌بينم به‌‌ظاهر كوچك از چيزي بزرگ ـ از«توجه» كه شايد چندان به آن توجه نمي‌‌كنيم. به ياد سيمون ‌وي(Simone Weil) مي‌افتم و عنايتي كه به «توجه» داشت: او بر اين باور بود كه «توجه راستين... توانايي نادر و دشواريابي است » و«عدم توجه به نحوي مرموز با شر پيوند دارد » و «در راه رسيدن به مقام توجه هرگز هيچ تلاشي بي‌حاصل نمي‌ماند، حتي اگر هيچ ثمرة مشهودي نداشته باشد ... هر چند اين سخن نا‌معقول به نظر مي‌آيد اما متني لاتيني يا مس‍ئله‌اي از مسائل هندسه، حتي اگر درست حلش نكرده باشيم، شايد روزي ما را توانا كند كه به كسي، درست همان كمكي را بدهيم كه او مي‌خواهد.» **

* دانش ‌آموختة دكتري مؤسسه حكمت و فلسفه ايران   

** ان‌ام.بگلي،سيمون وي(نويسندگان قرن بيستم فرانسه)، ترجمة هومن پناهنده(تهران: نشر‌ماهي، 1384) ، صص 70-72.

لینک مستقیم به مطلب